Lễ cử hành vào khoảng 9 giờ sáng ngày 10 tháng 3 âm lịch, thuyền nghênh Ông được trang hoàng lộng lẫy, trên bàn thờ có mâm cỗ mặn, từ rạch Vàm Láng tiến ra sông Xoài Rạp, lễ rước có tấu nhạc, ca xướng. Quay về các thuyền thắp đèn kết hoa rực rỡ, sau đó là cúng vong Ông. Kết thúc là lễ an vị Ông, đưa Ông về thờ ở chùa. Trong ngày hội, dân làng tổ chức ăn uống, vui chơi biểu diễn cải lương rất tưng bừng. 

TRUYỀN THUYẾT VỀ CÁ ÔNG

Nguyễn Ánh trong thời chinh chiến với Tây Sơn phải lắm phen thất trận, nào bôn ba ra Côn Lôn, Phú Quốc, nào mấy phen cầu viện với Xiêm La. Đến một hôm vào khoảng tháng giêng sau khi tụ tập được khá đông chiến thuyền và binh sĩ Nguyễn chúa lại một phen nữa quyết sống mái với Tây Sơn kéo tới vây hãm thành Bình Thuận (Phan Thiết). Ban đầu, quân Nguyễn Chúa hùng hổ thắng thế, nhưng kế tiếp theo viện quân Tây Sơn từ Bình Định kéo ra kịp giải phá vòng vây, trong đánh ra ngoài đánh vô, quân Nguyễn Ánh phải mở đường máu tránh sự tiêu diệt. Sau một trận tử chiến cả hai mặt thuỷ bộ, Nguyễn Ánh thu góp tàn quân xuống chiến thuyền chạy về hướng Nam, sau lưng bị quân Tây Sơn truy rất gấp

Trong lúc sau lưng quân Tây Sơn đuổi, trước mặt trời bỗng dưng kéo mây u ám như khói đen, một cơn giông bão nổi lên dữ dội khi đoàn chiến thuyền đến Giang Khẩu Sòi Rạp là con sông lớn phân ranh 2 tỉnh Gia Định – Gò Công. Tình thế thập phần nguy kịch, Nguyễn Chúa nhìn trời thở ra và khấn: “Nếu lòng Trời còn tựa nhà Nguyễn, xin phò hộ Nguyễn Ánh này thoát cơn thập tử nhất sinh!”, cơn sóng lại nổi lên dữ dội thêm, các thuyền Tây Sơn rượt theo gần kịp bị gió thổi gãy cột buồm, văng bánh lái, thuyền xoay vòng rồi lật úp. Quân Tây sơn đang thắng hoá bại, thuyền Nguyễn Chúa cũng sắp lâm nguy thì bỗng được vững an: từ dưới nước nổi lên một cặp cá ông kẹp hai bên mạn thuyền, đưa lưng đỡ và dìu thuyền đến đất liền bình an. Nơi thuyền chúa Nguyễn được cá Ông đưa vào yên lành và đổ bộ, nhằm vào địa phận làng Vàm Láng, tổng Kiểng Phước, Gò Công

Ngày xưa, ở châu Âu, theo sử ra Hae1rodote, vua Arion cũng được một con cá voi cứu giá trong trường hợp giống như Nguyễn Ánh ở Vàm Láng

GIA LONG PHONG CHỨC CÁ ÔNG

Sau khi đánh bại Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi vua lấy niên hiệu là Gia Long, không quên công cứu giá của cá Ông. Khởi đầu Gia Long phong cho cá Ông tước “Nam Hải Đại Tướng Quân”. Kế tiếp ông gởi cho mỗi làng ở duyên hải gần nơi chiến thuyền ông đã cập bến ngày trước một bằng sắc phong thần, với lệnh xây cất một đình thờ để thờ phụng cá Ông, mỗi năm đến mùa lo cúng tế. theo lời các ngư ông bô lão cho biết, các làng đã nhận sắc thần là Cần Giờ (Gia Định), Kiểng Phước (Gò Công) và Vũng Luông (Vĩnh Long).

HÀI CỐT CÁ ÔNG THỜ TẠI VÀM LÁNG

Các bô lão kỳ cựu thuật lại rằng vào thời kỳ ông Huỳnh Văn Bình làm hương cả làng ngư phủ có một lần trời đổ mưa không ngớt hột luôn ba ngày. Thì có thiên hạ đồn đãi rằng thiên tượng này không bởi lý do nào khác lạ hơn là có một cá Ông luỵ, thi hài tấp vào làng Đông Hoà (Gia Định) ở bên kia bờ sông Soài Rạp, ông Phó Hương cả Vạn thân hành đi điều tra, quả có một cá Ông chết, xác trôi tấp vào bờ. Nhưng xác cá Ông này không còn nguyên vẹn, chỉ còn khúc giữa dài bằng một chiếc ghe biển. Dân làng không trọn vẹn này được dân làng di chuyển về Kiểng Phước, để cho da thịt tan rã hết đi. Xương còn lại được góp nhặt đặt vào một quan tài, để tại đình Vàm Láng cho dân làng kính bái

Không bao lâu sau, một ngư phủ ở Phước Hải (Bà Rịa) qua Vàm Láng xin thỉnh hài cốt ấy, chịu đền bù lại 100 quan tiền. Ông ấy nói rằng: cá Ông chết đó đã đạp đồng về loan báo cho dân làng Phước Hải hay rằng: bởi Ông phạm lỗi với thiên đình nên bị phạt thân xác phân làm ba mảnh tản mác đi ba nơi: đầu ở Phước Hải, thân Kiểng Phước, đuôi Vũng Tàu. Nhưng nếu dân làng Phước Hải có thể tìm đủ ba khúc lại để tôn kính trong một miếu đình thì Ông sẽ phò hộ cho làng Phước Hải lâu ngày giàu thịnh. Nhưng bao nhiêu lời đường mật của vị khách làng Phước Hải đều vô hiệu

Dân làng Vàm Láng cũng tin tưởng việc tôn kính bộ xương khúc giữa của Ông sẽ ban bố nhiều phúc lộc cho dân làng

 LỜI ĐỒN LINH THIÊNG CỦA CÁ ÔNG

Hai ba năm sau, có ngư phủ tên Sự chài lưới tình cờ chài vào lưới một thi hài của cá Ông nhỏ. Cho là việc xui xẻo, anh ta trả xác chết ấy lại cho sông biển. Xác cá Ông này trôi tấp vào địa phận Tân Bình Điền một làng ở phía nam Vàm Láng cách chẳng bao xa ở đó, cá Ông được hai người bắt cua, tên Mạnh và Nhiên trông thấy. Hai anh chàng này không biết là cái gì, tranh cãi một lúc. Anh Nhiên lẹ tay chân, cầm cái móc bắt cua xán một phát vào thân cá Ông, móc ra một miếng thịt. Liền khi đó anh ta nổi cơn sốt, run lập cập, rên hì hì, nằm lăn ra đó không đi về nhà được, Nhiên phải nằm lại suốt đêm. Không nỡ bỏ bạn mà trở về một mình. Mạnh lâm râm khấn vái: “Nếu ngài thật sự là cá Ông, xin tha thứ cho Nhiên lành mạnh, chúng tôi sẽ chạy về làng báo tin rước thi thể ngài vào dinh thờ cúng”, Mạnh vừa khấn vái dứt thì thì quả nhiên Nhiên hết sốt và mê sảng, có thể đứng dậy đi theo bạn về nhà. Giữ lời khấn, Mạnh báo tin cho hương chức làng ngư phủ Vàm Láng, các ông này liền phái người đi ghe đến chỗ xác cá Ông. Nhưng rủi thay, khi các ngư phủ đến nơi thì trời tối, họ đốt đuốc lên đi tìm kiếm khắp nơi vẫn không thấy xác cá Ông đâu. Ai nấy định trở về làng tay không, thì Mạnh lại lâm râm khấn vái cá Ông một lần nữa. Anh khấn: “Dân làng chúng tôi có lòng thành kính muốn rước ngài về thờ cúng, sao ngài lại nỡ ẩn thân đi? Xin ngài giúp chúng tôi tìm kiếm thi thể ngài được dễ dàng. Xin ngài báo cho tôi biết ngài nằm ở đâu, bằng cách cho tôi nhảy mũi khi tôi đến gần nhằm chỗ”

Một lát sau, Mạnh đang đi tìm kiếm, anh ta bỗng ngảy mũi. Mọi người cầm đuốc xúm lại chỗ Mạnh đứng. Nhờ ánh sáng các ngọn đuốc tụ họp dân làng tìm được xác cá Ông gần đó. Khi xác cá Ông được đưa về đình Vàm Láng. Sự nhận ra chính xác xác cá mà anh ta đã chài vào lưới hôm nọ rồi thả ra. Ai nấy lấy làm lạ và trầm trồ rằng xác chết đã lâu mà không hư thối. Ruồi và kiến không dám đến gần.

 LỄ TÁNG CÁ ÔNG

Dân làng đặt thi hài cá Ông vào một cỗ quan tài làm lễ nhang đèn kính cẩn rồi quản tại đình kề bên hài cốt khúc giữa cá Ông từ Gia Định đem về

Trong lễ tẩm liệm trọng thể này, Sự và Mạnh chít khăn trắng để tang

Trong một tạp chí Indochine của Pháp viết: “sự phù hộ của cá Ông đối với ngư phủ Vàm Láng là một sự kiện hiển nhiên không một ai dám phủ nhận, Thuỷ Tướng (tức Nam Hải Đại Tướng Quân) luôn luôn che chở hộ tri những ghe thường lâm nạn, những ngư phủ đắm thuyền, Ông nổi lên đưa ghe thuyền và người lâm nạn vào bờ bình yên”. Dân làng Vàm Láng thường kể chuyện hai ngư phủ tên Kiệm và Tề từ trên ghe rơi xuống biển, một người năm 1922, người sau năm 1931, vì ghe gặp bão lật úp, nhờ cá Ông nổi lên dìu họ vào đến bờ ngất xỉu nhưng toàn tính mạng. Bao nhiêu đấy cũng đủ cho thấy dân làng sùng kính cá Ông, coi như là một vị thần biển

Có một truyền thuyết mà người dân Vàm Láng rất tin tưởng: Cá Ông được trời  giao sứ mệnh cứu người lâm nạn trên biển. Đi theo cá Ông ở hai bên luôn có những cận vệ đồng thời là giám sát là cá đao và cá mực. Khi cá Ông gặp địch thủ lợi hại, cận vệ mực xung phong phun mực làm nước biển đen thui, địch hết thấy đường, kế tiếp những tướng cá đao múa đồ long đao độn thuỷ tới chém địch chủ văng vi tróc vảy. Nhưng khi có tàu ghe chìm mà cá Ông vì lẽ này hay lẽ khác đóng vai trung lập ai chết mặc ai, thì cận vệ cá đao và cá mực liền biến đổi thành giám sát trị tội Ông, cá mực phun mực cho Ông hai phát vào mang là Ông chết ngay. Dường như chỗ nhược của cá Ông là hai bên mang, các ngư phủ khi thỉnh xác cá Ông đem chôn thường thấy cá bị thương ở hai bên mang mà thôi

Cũng theo truyền thuyết, cá Ông trôi xác đến nơi nào vừa ý thì dừng lại, dân sống về nghề đi biển phải lập đền thờ ở đó. Ông sẽ phù hộ ban phúc lợi cho dân làng. Trái lại cá Ông luỵ mà lọt vào lưới ai thì người đó phải chịu nghèo 3 năm nhưng sau đó sẽ làm ăn phát đạt

Ngư dân Vàm Láng rất tin tưởng vào những truyền thuyết trên, nên hàng năm đều tổ chức lễ hội Nghinh Ông rất trọng thể