Hàng năm, đồng bào Ba Na ở Gia Lai tổ chức rất nhiều lễ hội nhưng đặc sắc nhất trong số đó phải kể đến lễ hội Dúi. Đây là lễ hội chỉ diễn ra duy nhất trong cộng đồng dân tộc Ba Na ở xã Kon Pne, vào cuối mùa khô, đầu mùa mưa, lúa vừa bắt đầu trổ bông (khoảng tháng 5 dương lịch).

Để chuẩn bị cho lễ hội, trước đó, đàn ông mang cuốc, xè beng vào rừng để đào bắt dúi, còn những người phụ ở nhà chuẩn bị ghè rượu cần thật to. Đây là 2 lễ vật quan trọng dành để cúng Yàng. Con dúi bắt được phải còn sống và không bị thương tật. Khi mỗi gia đình “sở hữu” một con dúi khỏe mạnh, họ sẽ chọn ngày tổ chức lễ hội. Người dân trong thôn sẽ gác mọi việc riêng trong vòng 7 ngày để chuẩn bị cho lễ hội, như chặt tre về dựng cây nêu, chuẩn bị chiêng…

Lễ hội chỉ diễn ra trong vòng 2 ngày đêm nhưng mọi thứ đều được trang trí công phu và cẩn thận. Một cây nêu được dựng lên giữa sân nhà rông, con dúi sau khi luộc chín sẽ được cắm vào một cái que từ đuôi lên đến đầu treo lên cây nêu này. Con dúi của gia đình nào thì gia đình đó cắm que đánh dấu để không bị lộn với các con dúi của gia đình khác. Các ghè rượu cần được làm từ men của các loại cây rừng cũng được bày thành từng hàng ngay ngắn giữa sân nhà rông, mỗi ghè rượu cần sẽ được bày xen kẽ với một con dúi. Phía dưới và khu vực xung quanh sẽ trang trí các con vật linh thiêng và vẽ những hình ảnh mang tính chất tín ngưỡng của người Ba Na.

 

Dựng cây nêu chuẩn bị cho lễ hội Dúi. Ảnh: Internet

Sau khi trang trí và chuẩn bị xong những lễ vật cần thiết, già làng sẽ tiến hành cúng Giàng theo nghi lễ của người Ba Na. Tất cả mọi người trong bản sẽ tập trung về nhà rông để nghe già làng cúng và cùng cầu nguyện cho mùa màng của gia đình bội thu.

 

 

Già làng sẽ tiến hành cúng Giàng trong lễ hội. Ảnh: Internet

Sau nghi lễ kết thúc, những chàng trai, cô gái sẽ biểu diễn các bài chiêng, các điệu múa vui nhộn khắp một vùng. Lễ hội sẽ kéo dài suốt 2 ngày, cả làng chỉ tập chung tại nhà rông, họ quây quần bên nhau nói chuyện đủ thứ về kinh nghiệm làm rẫy, kể chuyện cười dân gian,… Đến buổi tối, mọi người sẽ chuyển về nhà mình tiếp tục làm lễ mong Giàng phù hộ cho mùa màng. Thịt con dúi của mỗi gia đình sẽ được xẻ ra chia phần cho mỗi gia đình trong thôn.

 

 

Nhảy múa trong lễ hội. Ảnh: Internet

Lễ hội Dúi của người Ba Na ở Kon Pne có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh. Thông qua lễ hội con dúi diễn ra hàng năm, những người dân tộc Ba Na muốn giáo dục con cháu trong thôn bản phải chăm chỉ làm ăn mới mong có được một cuộc sống no đủ.

 

TH